تبلیغات
زندگی نامه - زندگینامه ابومنصور دقیقی
 
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : حسین قهرمانی
نویسندگان
نظرسنجی
آیا این وبلاگ چقدر برایتان مفید واقع شد؟







جستجو

آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
زندگی نامه




زندگینامه ابومنصور دقیقی

ابو منصور محمد بن احمد طوسی شناختهشده به دقیقی (وفات میان سالهای ۳۶۷-۳۶۹ (هجری)) شاعر بزرگ دری زبان بود. زادگاه وی بنا به روایات گوناگون، توس، بلخ، سمرقند و بخارا ذکر شده است.
دقیقی در جوانی به دلیل آن چه خوی بد یا ضعف اخلاقی گفته شده کشته شد. فردوسی در این مورد این چنین میسراید:

جـوانیش را، خـوی بـد یـار بـود 
ابـا بـد، همیشه بـه پیکـار بـود
بـرو تـاختن کـرد، نـاگاه مـرگ 
به سر بـر نهادش، یکی تیره تـرگ
بـدان خـوی بد، جان شیرین بداد 
نبود از جهـان، دلش یک روز شاد
یکایـک از او، بخت بـرگشته شد 
به دست یکـی بنده بر، کشته شد

شاعران دورانهای پس از او دقیقی را ستوده اند و در سخنگویی پیروی ازو نموده اند. برای نمونه در سده پنجم هجری قطران تبریزی شاعر نامی پرسشهایی از دیوان دقیقی را از ناصر خسرو پرسیده است.

درباره شیوایی سخن و استادی دقیقی فردوسی میگوید:

جوانی بیامد گشادهزبان 
سخن گفتن خوب و طبع روان
به مدح افسر تاجداران بُدی 
ستایندهٔ شهریاران بُدی

و خود دقیقی هم چنین میگوید:

مدیح تا به بر من رسید عریان بود
ز فرّ و زینت من یافت طیلسان و ازار

امروزه از شعر دقیقی به جز هزار بیتی که در شاهنامه گنجاندهشده تنها نزدیک به سیصد بیت قطعه،قصیده،غزل و شعرهای پراکنده ازو به یادگار ماندهاست.

کتابهایی که یادی از دقیقی یا شعرهایش کردهاند اینهایند:شاهنامه فردوسی، تاریخ بیهقی، شرح قصیده ابوالهیثم، چهار مقاله نظامی عروضی، حدائقالسحر رشید وطواط، ترجمانالبلاغه، لبابالالباب عوفی، مونسالاحرار محمد جاجرمی و...


مدحشدگان از سوی دقیقی

دقیقی در روزگار سامانیان میزیست. او از امیران سامانی منصور بن نوح سامانی(پادشاهی ۳۵۰-۳۶۵) و نوح دوم سامانی(پادشاهی ۳۶۵-۳۸۷) را مدح گفتهاست. همچنین ابوالحسن آغاجی -از بزرگان سامانی که خود چامهسرایی توانمند بوده- نیز از ستایششوندگان دقیقیاست. دقیقی چندی هم در دربار چغانیان بهسربردهاست و از میان امیران چغانی فخرالدوله ابوالمظفر احمد بن محد، امیر ابوسعد مظفر و امیر ابونصر را ستودهاست. رسیدگی و ارجی که چغانیان بر دقیقی گذاردند در آینده زبانزد شاعران پس از او بودهاست و برای نمونه فرخی سیستانی یادی از این ارجنهیها در شعرهایش کردهاست و نیز امیرمعزی میگوید:

فرخنده بود بر متنبّی بساط سیف 
چونانکه بر حکیم دقیقی چغانیان

شاهنامه دقیقی

دقیقی گویا به فرمان نوح دوم سامانی به سرودن شاهنامه دستیازیدهاست. ولی به گفتهٔ فردوسی بیش از هزار بیت از آن و آن هم درباره گشتاسپ و تاختن ارجاسپ به ایران را به نظم نکشیده که به دست بردهای کشته میشود.
گشتاسپنامه دقیقی را پس از شاهنامه برترین اثر حماسی فارسی در بحر متقارب دانستهاند. ولی به گفته محمد دبیر سیاقی «از لحاظ وسعت فکر و میدان خیال و حکمت وعظ و نتیجهگیری اخلاقی از بیان وقایع و احساسات وطنی به پای شاهنامه نمیرسد».

 

اشاراتی درباره ابومنصور دقیقی اولین حماسه سرای ایران زمین 

اهل نظردقیقی را بنا بر هزار بیت حماسه گشتاسپ نامه که سروده است حماسهسرا میشناسند و اغلب ارج و قدری که بروی مینهند بنا بر همان هزار بیت است که حکیم فردوسی با بزرگواری تمام آنرا در کاخ بلند و بیگزند شاهنامه پناه داده است و او را بنا بر فضل تقدم بر خود مقدم شمرده است، چه به شهادت تاریخ و بحق دقیقی نخستین کسی است که حماسه را به معنی دقیق آن از لحاظ صورت و معنی وارد شعر کرد، اگر چه پیش از او مسعودی مروزی مثنوی بزمییی را در بحر هزج ساخت که خلاصه گونهیی از شاهنامه بحساب میآمد و یا ابو شکور بلخی آفریننامه خود را در بحر متقارب بنظم کشیده اگر نقل سخن دقیقی در شاهنامه قبول خاطر فردوسی را فراهم نمیآورد و هزار بیت گشتاسپنامه بتمامی نقل نمیشد، شاید امروز حتی کمتر از آنچه که او را میشناسند میشناختند وای بسا یکصد و چند بیت از غزلیات و قطعات او هم که در تذکرهها و کتب لغت بطور پراکنده نقل شده است، بنام شاعران دیگری درمیآمد و امروز دیگر نام دقیقی از صفحات تاریخ ادب این مرز و بوم محو شده بود. ازین رو اقدام فردوسی را مؤثرترین سبب جاودانگی نام دقیقی میتوان شمرد. این امر یک پیوستگی ابدی را در میان نام سراینده حماسه ملی ماو نام دقیقی بوجود آورده است بنحوی که نام فردوسی با هیچ شاعر دیگر این حد بستگی و پیوستگی ندا رد. اما شاید این پرسش به ذهن محقق برسد که آیا نقل هزار بیت گشتاسپنامه در شاهنامه فردوسی، خود سبب نگردیده است تا بطور غیرمستقیم جنبه شعر دقیقی مورد تأیید خواننده قرار گیرد و در نتیجه ذهن راحت طلب پژوهندگان ادب،حماسه پردازی « دقیقی» را پذیرفته و دیگر کمتر بدنبال تحقیق و تتبع مطلب تازه یی در خصایص شعری او بروند؟ 
اگر ابیات ابتدای این مقالت را بدون توجه به اینکه از دقیقی است بخوانیم و در آن از جهت مایه شعری و قریحه شاعر آن دقیق شویم، سراینده را شاعری توانا در تعزل و تشبیب، و غزلسرایی خوش قریحه و لطیف طبع مییابیم، برغم آنکه روح حماسه بر تندی و تیزی و حدت و شدت حکم میکند. قضاوت فردوسی هم درباره وی آنجا که میگوید: جوانی بیامد گشاده زبان سخن گفتن خوب و روشن روان همین مدعا را ثابت میکند چه بیشک فردوسی علاوه بر گشتاسپنامه دیگر اشعار او را هم دیده و احیاناُ دیوانش را خوانده بوده است و با توجه به مجموعه اشعارش او را شاعری فصیح و گشاده زبان میخواند زیرا اگر اطلاق گشاده زبانی را نسبت به دقیقی فقط به مناسبت گشتاسپنامه بدانیم با آنچه بعد از آن فردوسی میگوید، که: نگه کردم این نظم سست آ مد م بسی بیت ناتند رست آ مد م مغایرت دارد زیرا چگونه ممکن است فردوسی صاحب نظم سست و ابیات ناتندرست را گشاده زبان بنامد.! بنابراین فردوسی دو قضاوت درباره دقیقی دارد. یکی قضاوت جزئی و تخصصی و آن همان است که درباره حماسه او داوری میکند و بر سستیاش رأی میدهد، قضاوت دوم آنست که در مجموع و با وجود ناتندرستی ابیات حماسهاش او را فصیح و گشاده زبان میخواند. اگر فردوسی ازین نوع داوریها و نقدها درباره شاعر یا شاعران دیگری که ما آنها را بهتر و بیشتر از دقیقی میشناسیم، کرده بود حدا قل با مقایسه بین آنها تا اندازهای اگرچه اندک به معیارهای فردوسی در این نقد او دست یافتیم. اما متأسفانه دقیقی تنها شاعری است که به محک نقد فردوسی خورده و بوسیله او سنجیده شده است و البته داوریهای دیگری هم هست که با وجود معدودیت آ نها روزنههای کوچکی را از دنیای شاعری دقیقی بروی ما میگشاید و یکی از آن میان بیان «چهار مقاله نظامی» است. نظامی عروضی میگوید وقتی که امیر ا سعد خواست فرخی شاعر را به امیر ابوالمظفر چغانی معرفی کند خطاب به امیر چغانیان گفت: ای خداوند ترا شاعری آوردهام که تا دقیقی روی در نقاب خاک کشیده است کسی مثل او ندیده. این داوری چهار مقاله را، دور از اشتباهات تاریخی آن کتاب ارجمند، میتوان معتبر شمرد و ارج نهاد مضافاُ اینکه فرخی خود دنباله سخن امیر ا سعد را در قصیده داغگاه میگیرد و به امیر چغانی میگوید: 
تا طرازنده مد یح تو دقیقی درگذ شت زآفرین تو دل آگنده چنان کز دانه بار تا بوقت من زمانه مرو را مهلت نامند زین سبب چون بنگری امروز تا روز شمار هر گیاهی کز سر گور دقیقی برد مد گر بپرسی ز آفرین تو سخن گوید هزار یک نقد دیگر درباره دقیقی نقد مؤلف تذکره عرفاتالعاشقین است که این تذکره خود اگر چه در لفظ پردازی مستحیل شده است اما از استدلال بدان چیزی نمیکاهد. درباره دقیقی میگوید: «الحق میوه نخل کلامش در غایت زمره و رسیدگی، شیوه نغز بیانش در نهایت دقت و سنجیدگی، اختر نظمش حلقه در گوش هلال سپهر کرده، شاهد طبعش با ده در ساغر مهر خورده، آفتاب نیک طبعش در اضاء ت چون ذکای ذکاء سرور مجلس فطرتش در سرایت چون نوای نواء محیط خاطراتش چون بحر گردون مواج، برج عرش فطرش روح الهه فکرت را معراج. در نهایت تحقیق معانی و در غایت تدقیق سخندانی.» 
سراجالدین آرزو در تذکره خود بنام مجمعالنفائس میگوید دقیقی از آفتاب مشهورتر است. باری این مجموع داوریها حکایت از این دارد که دقیقی شاعری بوده است توانا که از جوانی به سرودن شعر پرداخته و بزودی کلام شیرین و سخن منظومش در اطراف و اکناف سایر و روان شده است زیرا با قراینی که درباره تاریخ تولد و قتل وی در دست است که بآن اشاره خواهد شد دقیقی در حدود سیو پنج سالگی کشته میشود درحالیکه از او در این هنگام حداقل یک دیوان شعر مشتمل بر قصاید و غزلیات و مقطعات و یک مثنوی رزمی بنام گشتاسپ نامه بجا مانده است. آنچه به وجود دیوان دقیقی و باقی ما ندن آن بعد از قتل وی دلا لت دارد، علاوه بر داوریهایی که صاحبان تذکرهها و تراجم درباره شعر دقیقی کردهاند و چند نمونه آن ذکر شد اشاره یی است که ناصرخسرو در سفرنامه خود بدان دارد. ناصرخسرو میگوید «وقتی سفر مصر و حجاز را پیش گرفتم در تبریز مدتی توقف کردم و در آنجا شاعری قطران نام بنزدم آ مد و از من خواست تا دیوان دقیقی و منجیک را نزد من بخواند و مشکلات خود را بپرسد. بنا بر این روایت قطران تبریزی دیوانی از دقیقی را در دست داشته است که از خواندن آ نها بتنهائی و بدون معلم ناتوان بوده و اگرچه زبان قطران زبان آذری یا ترکی بوده است ولی با همه تسلطی که در زبان فا رسی داشته و ما در اشعارش این تسلط را میبینیم قادر نبوده است دیوان دقیقی را بخواند و این خود نشان میدهد که دیوان دقیقی احتمالاُ اشعار زیادی را در خود داشته است. باری با اینهمه حقیقت اینست که دقیقی را باید ابتدا شاعر قصیده پرداز و غزلسرا دانست و سپس مثنویپرداز و حماسهسرا زیرا اولاُ هزار بیت گشتاسپ نامه را اگر شاعر بفرض محال برای خواهش دل خود ساخته باشد نه به سفارش یک امیر یا فرمانروا تازه از نظر تعداد ابیات نسبت به دیوا نی که محققاُ از او بجا مانده بوده است در اقلیت است. دیگر اینکه هزار بیت ابتدای شاهنامه نه تنها معرف مقام شاعری دقیقی نیست، بلکه مرتبه او را اندکی تقلیل داده است . با این ویژگی که ابیات هزارگانه با دو بدبختی مواجه گردید. نخست آنکه فردوسی میگوید: نگه کردم این نظم سست آمدم بسی بیت ناتندرست آمدم 
و بدبختی دوم آنکه گشتاسپ نامه دقیقی خود را در کنار شاهنامه فردوسی که گوهر یکتای بحر سخنوریست به خواننده عرضه میکند و ناگزیر قدرت شاعری فردوسی و کلام محکم او به خواننده این جرأت و جسارت را میدهد تا سخن دقیقی را به چیزی نگیرد و حق هم دارد. بیشک اگر دقیقی گشتاسپ نامه را بنظم نکشیده بود امروز چیزی از مقام شاعری او نمیکاست فقط بشرط آنکه دیوانش باقی میماند. اما کسی نمیداند که اگر دقیقی به نظم هزار بیت حماسه گشتاسپ نمیپرداخت آیا باز هم مقدمی برای فردوسی و شاهکارش پیدا میشد؟ و آیا فردوسی امروز همان فردوسی بود که هست یا نه. بنابراین میشود ا ندکی سستی گشتاسپ نامه را به بسیاری فضل تقد مش بخشید و آخرالا مر راضی بود و در سنجش آن با شاهنامه به این گفته توجه داشت که شاهنامه حاصل سی سال کار فصیحی زمان دور است. اینک بپردازیم به زندگی شخصی شاعر. نه تنها دیوان پر ارج این شاعر همچون دیوان رودکی پیش از وی طعمه حوادث ناگوار روزگار شد و جز ابیات پراکنده و چند قطعه چیزی از آن باقی نماند، بلکه اطلاعات ما از زندگی و شرح احوال او نیز بسیار اندک و ناچیز است. آگاهی ما درباره دقیقی از روی منابعی نزدیکتر به زمان شاعر است – منابع قرن چهارم و پنجم و ششم – تنها به اینجا میرسد که نام او دقیقی است و درباره چغانیان و سپس سامانیان مدح گفته و بعد از سرودن هزار بیت از داستان گشتاسپ و ارجاسب به دست غلامش کشته میشود. فردوسی در همان نقد کوتاهی که از زندگی و آثارش کرده است میگوید: 
جوانیش را خوی بد یار بود ابا بد همیشه به پیکار بود یکایک ازو بخت برگشته شد بدست یکی بنده بر کشته شد. محمد عوفی در تذکره خود در لبابالالباب نام کامل او را «ابومنصور محمدبن احمد دقیقی» آورده است اما از سال تولد و وفات او لب فرو بسته. آقای استاد ذبیحالله صفا، با استفاده از قراین و در ضمن یک بررسی دقیق و عالمانه تولد دقیقی را در حدود سال 330 هجری و قتلش را در سالهای بین 365 تا 370 هـ بدست میدهد. همین عوفی که نام دقیقی را در تذکره خود آورده است اولین کسی است که بعد از وی درباره زادگاهش سخن میگوید و او را بلخی وگاهی طوسی میخوا ند. البته عوفی خود در قرن ششم وهفتم میزیسته است و لبابالا لباب را در سال 618 تألیف کرده. و از همه کسانی که درباره دقیقی سخن گفتهاند «بجز فردوسی» و دیگر شاعران پیش از عوفی به وی نزدیکتر است. مآخذ دیگری که درباره زادگاه دقیقی سخن گفتهاند حداقل در حدود 500 سال متأخر از لبابالا لباب عوفیاند. لطفعلی بیگ آذر در قرن دوازدهم در تذکره خود «آتشکده» مینویسد «در وطن او اختلاف کردهاند بعضی او را ازبلخ و طوس و بعضی از بخارا و جمعی از سمرقند میدانند. رضاقلی خان هدایت در مجمعالفصحای خود «ج یک ص 214» میگوید: «برخی بلخی و چندی سمرقندی دانند ش» ابوریحان بیرونی دانشمند و مورخ قرن چهارم در آثارالباقیه خود از شاعری «نامش ابوعلی محمد بن احمد بلخی» و شاهنامه او نام میبرد. بارتولد خاورشناس مشهور با توجه به این گفتار حدس زده است که شاید منظور ابوریحان از ابوعلی محمدبن احمد بلخی، شاعر صاحب شاهنامه، همان دقیقی است .از بحث درباره زادگاه وی که بگذریم، یک نکته دیگر نظر محققان و به خصوص خاورشناسان را درباه او به خود جلب کرده است و آن این اعتقاد دقیقی است. در آثار دقیقی چند دلیل بر زردشتی بودن او موجود است که استادصفا نیز در تاریخ ادبیات آنها را نقل و به آنها استناد بر زردشتی بودن وی دا ده است که مشهورتر از همه این ابیات است: 
دقیقی چار خصلت برگزیدست بگیتی از همه خوبی و زشتی لب یاقوت رنگ و ناله چنگ می خون رنگ و کیش زردهشتی «ایارده یعنی پازند و خرده یعنی خرده اوستا» در تحقیقات و مقالاتی که هرمان اته درباره تاریخ ادبیات خراسان، در 1875 م. بزبان آلمانی منتشر ساخت مقالهیی درباره معاصران رود کی بود که در آن بر زردشتی بودن دقیقی تکیه کرده و در آن باب سخن گفت. بعد از اته، نلد که در سال 1892 در جلد دوم مجموعه تحقیقات و بررسیهای خود که مربوط به زبان فارسی است از دقیقی و زردشتی بودن آن بحث کرده است. مستشرق دیگری اهل آلمان به نام پل هرن که لغت فرس ا سدی را در سال 1897 به طبع رساند از دقیقی و زردشتی بودن او سخن گفت اما ا دوا رد براون در تاریخ ادبیات مشهورش به سال 1902 انتشار یافت اظهار کرد که دقیقی زردشتی نبوده است. مستشرق دیگر از آلمان بنام ه . شدر در مقالهی تحت عنوان «آیا دقیقی زردشتی بود؟» - که در جشن نامه جورج یاکوب به چاپ رسانید، استدلال کرد که دقیقی زردشتی نبوده است. از جمله دیگر مستشرقانی که با زردشتی بودن دقیقی مخالفت کردهاند یکی هلموت دیتر آلمانی است که این عقیده را در دائرهالمعارف اسلام در سال 1945 انتشار داد. مستشرق معروف فرا نسوی ژیلبر لا زار نیز در کتاب خود بنام نخستین شاعران زبان فارسی که در سال 1964 انتشار داد زردشتی بودن دقیقی را رد کرد. محققان و صاحب نظرانی درباره دقیقی سخن گفته و ا ظهار نظر کردهامد بطور متوسط نیمی بر زردشتی بودن و نیمی بر زردشتی نبودن وی عقیده دارند، اما حقیقت این است که زردشتی بودن یا نبودنش چه تأثیر مهمی برای خواننده شعرش و برای ما دارد؟ ما امروز شعر دقیقی را منهای مذهبش مورد مطالعه قرار میدهیم و او را به عنوان شاعری که صاحب یک دیوان خوب، صاحب قصاید، غزلیات و قطعات خوبی بوده است میشناسیم. ما دقیقی را به عنوان مقد می برای فردوسی و گشتاسپ نامهاش را مقدمه یی بر حماسه ملی می شناسیم و از این رو کافی است اگر از او به نام دقیقی بلخی یاد کنیم و بس. 
مآخذ: مجله هنرکلکسیون سا ل 1366 افشار، ایرج: یادداشتهای مربوط به «دقیقی در آثار مستشرقین». بیرونی آثارالباقیه ترجمه حمید کشاورز. فرخی سیستانی: دیوان، چاپ دبیر سیاقی. فردوسی: شاهنامه چا پ بیهقی . ناصر خسرو: سفرنامه چاپ نادر وزینپور. نظامی عروضی: چهار مقاله چاپ مرحوم معین. غرجستان نشریه شورای انسجام ملیت هزاره کلکسیون سال 1367.





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


دوشنبه 16 بهمن 1391 :: نویسنده : حسین قهرمانی
نظرات ()
جمعه 16 آذر 1397 10:45 ق.ظ

Fine facts. Regards.
cialis 10mg prix pharmaci generic cialis levitra cialis rezeptfrei sterreich cialis 05 viagra cialis levitra cialis tablets cialis pills in singapore how does cialis work acquisto online cialis cialis great britain
پنجشنبه 15 آذر 1397 03:33 ب.ظ

Great info, Thanks a lot!
we choice free trial of cialis tadalafil 10 mg cialis without a doctor's prescription cialis generico opinioni cialis generico cialis generique prices for cialis 50mg cialis generic tadalafil buy cialis generico milano cialis generico online
چهارشنبه 14 آذر 1397 07:43 ب.ظ

You actually reported this effectively.
cialis generique tadalafil generic cialis from canada cialis prices cialis baratos compran uk what is cialis does cialis cause gout can i take cialis and ecstasy acheter cialis meilleur pri cialis generic
سه شنبه 13 آذر 1397 07:24 ق.ظ

Many thanks, I value this.
cialis coupons cialis generic tadalafil buy cialis patent expiration cialis savings card comprar cialis 10 espa241a cialis pas cher paris cost of cialis cvs cost of cialis per pill cialis purchasing generic cialis
دوشنبه 12 آذر 1397 07:26 ب.ظ

You actually suggested that very well.
enter site 20 mg cialis cost cialis from canada cialis generico in farmacia canadian cialis cialis soft tabs for sale cialis kaufen cialis 30 day trial coupon cialis purchasing we choice cialis pfizer india wow look it cialis mexico
دوشنبه 12 آذر 1397 07:03 ق.ظ

Fantastic posts. With thanks!
cialis with 2 days delivery buying brand cialis online cialis soft tabs for sale buy cialis online cialis italia gratis only best offers cialis use weblink price cialis we use it cialis online store cialis sicuro in linea purchase once a day cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 06:58 ب.ظ

Great information. Many thanks!
cialis pills price each canada discount drugs cialis achat cialis en europe cialis australian price ou trouver cialis sur le net legalidad de comprar cialis dosagem ideal cialis buy cialis uk no prescription cialis purchasing order a sample of cialis
شنبه 10 آذر 1397 07:18 ب.ظ

Reliable data. Thanks a lot!
callus low cost cialis 20mg if a woman takes a mans cialis generic cialis pro tarif cialis france cialis soft tabs for sale cialis 10 doctissimo cialis generico milano cialis free trial we use it cialis online store
جمعه 9 آذر 1397 06:54 ب.ظ

Really loads of amazing advice.
cialis et insomni acquistare cialis internet cilas generic cialis 20mg uk cialis pills price each cialis 20 mg best price cialis name brand cheap cialis generico online tadalafil 10 mg cialis for sale in europa
جمعه 9 آذر 1397 07:07 ق.ظ

You actually mentioned this wonderfully.
we choice free trial of cialis 200 cialis coupon cialis official site miglior cialis generico cialis pas cher paris miglior cialis generico cialis para que sirve cialis with 2 days delivery prix cialis once a da cialis prices
پنجشنبه 8 آذر 1397 07:54 ب.ظ

You actually reported it perfectly.
cialis super kamagra we recommend cialis best buy generic cialis with dapoxetine where to buy cialis in ontario estudios de cialis genricos cialis uk next day cheap cialis cialis official site cialis flussig cialis vs viagra
پنجشنبه 8 آذر 1397 08:12 ق.ظ

Cheers, Good information.
acquistare cialis internet wow cialis tadalafil 100mg look here cialis order on line buy cialis cheap 10 mg weblink price cialis chinese cialis 50 mg cialis official site interactions for cialis generic cialis levitra look here cialis order on line
چهارشنبه 7 آذر 1397 07:19 ب.ظ

Fantastic information. Cheers.
how does cialis work compare prices cialis uk cialis diario compra cialis 20 mg best price acheter cialis kamagra buy cialis online legal cialis authentique suisse cialis 100mg suppliers wow look it cialis mexico cialis coupons
چهارشنبه 7 آذر 1397 07:37 ق.ظ

You reported it perfectly.
cialis tablets for sale no prescription cialis cheap venta de cialis canada online prescriptions cialis cialis generique buy cialis online cheapest what is cialis cialis ahumada cialis cost cialis generico lilly
دوشنبه 9 مهر 1397 04:27 ق.ظ

Truly loads of useful material!
cialis generico en mexico tadalafil 5mg cialis for bph cialis lilly tadalafi cialis flussig cialis venta a domicilio click now buy cialis brand cialis pas cher paris cialis professional from usa where do you buy cialis
یکشنبه 1 مهر 1397 06:32 ق.ظ

Great postings, Thank you!
canadian viagra canadian pharmacycanadian pharmacy pharmacy canada north west pharmacies canada drugstore online india trust pharmacy of canada canadian cialis trust pharmacy canadian drugs for sale usa canadian pharmacies that ship to us
پنجشنبه 15 شهریور 1397 07:08 ب.ظ

You suggested that superbly!
cialis coupons printable acquisto online cialis cialis online cialis kaufen wo generico cialis mexico cialis 20 mg cost recommended site cialis kanada tadalafil tablets cialis with 2 days delivery cialis rezeptfrei sterreich
سه شنبه 13 شهریور 1397 01:49 ب.ظ

Regards. I like this!
viagra online canadian pharmacy where can we buy viagra uk viagra buy viagra pills online get a viagra prescription cost of viagra buy viagra for women generic viagra uk online viagra buy online viagra to buy online uk
یکشنبه 11 شهریور 1397 07:24 ب.ظ

Effectively spoken without a doubt. !
trusted tabled cialis softabs click now buy cialis brand generic cialis tadalafil cialis 200 dollar savings card cialis arginine interactio cialis dosage we like it cialis soft gel costo in farmacia cialis calis we like it safe cheap cialis
سه شنبه 23 مرداد 1397 07:32 ق.ظ

Information certainly utilized.!
buy viagra professional viagra online cheap uk viagra on prescription can i buy viagra without prescription kamagra silagra cheap viagra pharmacy where can i buy viagra cheap buy viagra for men viagra pfizer buy online
دوشنبه 7 خرداد 1397 11:35 ق.ظ

Whoa a good deal of helpful facts!
generic for cialis tadalafil 10 mg cialis 100 mg 30 tablet only now cialis 20 mg look here cialis order on line wow look it cialis mexico free generic cialis cialis coupons printable generic cialis tadalafil cialis super kamagra
سه شنبه 11 اردیبهشت 1397 11:48 ب.ظ
Hi there, I enjoy reading through your article. I like to
write a little comment to support you.
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 07:44 ق.ظ

With thanks, Terrific information!
best place to buy generic viagra online buy real viagra online buy viagra online safe sildenafil online pharmacy cheap generic viagra levitra where to buy viagra on line where buy viagra uk order viagra online without a prescription ordering viagra online
شنبه 18 فروردین 1397 05:08 ب.ظ

Valuable postings. Kudos.
cialis 20 mg effectiveness cialis taglich cialis from canada cialis australian price generic cialis at walmart interactions for cialis cialis 5mg prix cialis 5 effetti collaterali non 5 mg cialis generici cialis et insomni
جمعه 13 مرداد 1396 08:18 ب.ظ
Thanks for finally talking about >زندگی نامه - زندگینامه ابومنصور دقیقی <Loved it!
چهارشنبه 7 تیر 1396 05:48 ق.ظ
Do you mind if I quote a couple of your articles as long as I provide credit and
sources back to your weblog? My blog is in the exact same niche as yours and my users would genuinely benefit from some
of the information you provide here. Please let me know if this okay
with you. Thanks!
یکشنبه 4 تیر 1396 10:20 ب.ظ
بسیار قلب از خود نوشتن در حالی
که صدایی مناسب در آیا واقعا کار کاملا
با من پس از برخی از زمان. جایی در سراسر جملات شما در واقع قادر به من مؤمن متاسفانه تنها برای while.
من با این حال مشکل خود را با فراز
در منطق و شما خواهد را سادگی به پر
همه کسانی شکاف. در این رویداد شما در
واقع که می توانید انجام من خواهد بدون شک تا
پایان تحت تاثیر قرار داد.
شنبه 3 تیر 1396 02:34 ب.ظ
بسیار ریشه از خود نوشتن در حالی
که ظاهر شدن مناسب در آیا واقعا نشستن کاملا با من پس از برخی از زمان.
جایی درون پاراگراف شما قادر به من مؤمن متاسفانه فقط برای کوتاه در
حالی که. من هنوز مشکل خود را با فراز در مفروضات و شما ممکن است را سادگی به پر
همه کسانی معافیت. در صورتی که شما در واقع که
می توانید انجام من را قطعا بود در گم.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر